7. Znaki uzupełniające

 

7.1. Zasady ogólne

 

7.1.1. Funkcje znaków

 
Znaki uzupełniające stosuje się w celu podania uczestnikom ruchu dodatkowych informacji ułatwiających orientację w terenie (znaki od F-1 do F-4), uprzedzających o zakazach lub niebezpieczeństwach występujących za skrzyżowaniem (znaki F-5 i F-6) lub sposobu poruszania się po drodze (znaki od F-7 do F-14). Niektóre z nich stanowią uzupełnienie innych znaków przekazujących podstawowe ustalenia dotyczące organizacji ruchu i nie są stosowane jako znaki samodzielne, np. F-5, F-7.
 

7.2. Opisy szczegółowe

 

7.2.1. Przejścia graniczne

 
 
Rys. 7.2.1.1. Znak F-1
 
Znak F-1 „przejście graniczne” (rys. 7.2.1.1) stosuje się w celu poinformowania uczestników ruchu o przejściu granicznym otwartym dla ruchu. Jako nazwę przejścia granicznego podaje się oficjalnie używaną nazwę tego przejścia. Znak F-1 umieszcza się przed dojazdem do miejsca, w którym rozpoczyna się teren, na którym znajdują się urządzenia i budynki służące do obsługi osób korzystających z przejścia.
 

7.2.2. Przekraczanie granicy zabronione

 
Znak F-2 „przekraczanie granicy zabronione” (rys. 7.2.2.1) stosuje się w celu poinformowania uczestników ruchu o tym, że droga przecinająca granicę państwa jest zamknięta dla ruchu. 
Znak F-2 umieszcza się w pobliżu zapory granicznej; jest on w zasadzie uzupełnieniem zapory granicznej zamkniętej na stałe, opisanej w załczniku nr 4 do rozporządzenia.
 
Rys. 7.2.2.1. Znak F-2
 

7.2.3. Granica obszaru administracyjnego

Znak F-3 „granica obszaru administracyjnego" (rys. 7.2.3.1) stosuje się na drogach twardych w celu oznakowania granic obszarów administracyjnych województw, powiatów i gmin.
 
Rys. 7.2.3.1. Znak F-3
 
Znak F-3 (rys. 7.2.3.1) stosuje się na granicy województwa.
 
Rys. 7.2.3.2. Znak F-3a
 
Znak F-3a (rys. 7.2.3.2) stosuje się na granicy powiatu.
 
Rys. 7.2.3.3. Znak F-3b
 
Znak F-3b (rys. 7.2.3.3) stosuje się na granicy gminy. Jeżeli granice powiatu lub województwa stanowi jednostka administracyjna mająca prawa miejskie, na znaku F-3 umieszcza się tylko nazwę województwa i powiatu, a na znaku F-3a tylko nazwę powiatu. Dla miast na prawach powiatu stosuje się znak F-3c (rys. 7.2.3.4). Znaku F-3b nie stosuje się dla jednostek administracyjnych posiadających prawa miejskie.
 
Rys. 7.2.3.4. Znak F-3c
 

7.2.4. Nazwa rzeki

 Rys. 7.2.4.1. Znak F-4

Znak F-4 „nazwa rzeki" (rys. 7.2.4.1) umieszcza się przed mostami o długości co najmniej 30 m, przebiegającymi nad rzekami. Dopuszcza się oznakowanie innych cieków wodnych, np. ze względu na zainteresowanie turystyczne.
 

7.2.5. Uprzedzenie o zakazie obowiązującym w oddaleniu od skrzyżowania

 
Rys. 7.2.5.1 Znak F-5

Znak F-5 „uprzedzenie o zakazie" (rys. 7.2.5.1), umieszczany za skrzyżowaniem stosuje się w celu poinformowania uczestników ruchu, że wjazd wszystkich lub niektórych pojazdów jest zabroniony po przejechaniu odcinka drogi o długości określonej na znaku.Znak zakazu znajdujący się na znaku F-5 powinien odpowiadać rzeczywistemu znakowi, o którym uprzedza. W dolnym prawym rogu znaku F-5 należy podać odległość do miejsca, od którego obowiązuje zakaz. Odległość należy podać dla odcinków o długości poniżej 1 km w metrach z dokładnością do 50 m, a dla pozostałych odcinków w kilometrach z dokładnością do 0,1 km. Znak F-5 umieszcza się bezpośrednio za skrzyżowaniem w miejscu dobrze widocznym, dla dojeżdżających do skrzyżowania. Znak F-5 może być umieszczony pod warunkiem, że pojazdy pokazane na znaku zakazu mają możliwość zawrócenia przed miejscem, w którym ich wjazd jest zamknięty. Dopuszcza się zastosowanie znaku F-5 jako uprzedzającego o nakazie używania łańcuchów przeciwpoślizgowych.
 

7.2.6. Uprzedzenie o zakazie lub niebezpieczeństwie występującym za skrzyżowaniem

Rys. 7.2.6.1. Znak F-6


Znak F-6 „znak uprzedzający o zakazie, umieszczany przed skrzyżowaniem" (rys. 7.2.6.1) stosuje się w celu poinformowania uczestników ruchu, że wjazd wszystkich lub niektórych pojazdów jest zabroniony począwszy od skrzyżowania. Na znaku F-6 należy przedstawić schematyczny układ skrzyżowania, umieszczając odpowiedni znak zakazu na strzałce symbolizującej drogę, na której zakaz obowiązuje. Zasady umieszczania znaku zakazu na znaku F-6 są takie same, jak określono dla znaku F-5 (pkt 7.2.5). Znak F-6 umieszcza się w takiej odległości przed skrzyżowaniem, jaką określono dla znaków ostrzegawczych w punkcie 2.1.2. Jeżeli przed skrzyżowaniem znajduje się tablica przeddrogowskazowa, to na niej umieszcza się odpowiedni znak zakazu, nie stosując znaku F-6.
W razie potrzeby uprzedzenia o niebezpieczeństwie występującym bezpośrednio za skrzyżowaniem stosuje się znak F-6a (rys. 7.2.6.2), umieszczając na tarczy znaku odpowiedni znak ostrzegawczy, np. A-9, A-22, w sposób analogiczny jak znak zakazu.

Rys. 7.2.6.2. Znak F-6a


Dopuszcza się zastosowanie znaku F-6 jako uprzedzającego o nakazie używania łańcuchów przeciwpoślizgowych lub jako uprzedzającego o znaku informacyjnym, z którego wynika zakaz wjazdu określonych rodzajów pojazdów np. znak D-7.

7.2.7. Wskazanie sposobu jazdy w związku z zakazem skręcania w lewo

 
Rys. 7.2.7.1. Znak F-7 wskazujący możliwość dojazdu do drogi poprzez skręcanie w prawo na najbliższym skrzyżowaniu

Znak F-7 „sposób jazdy w związku z zakazem skręcania w lewo stosuje się w celu wskazania kierującym pojazdami sposobu jazdy w związku z zakazem skręcania w lewo, wyrażonym znakiem B-21. Znaki F-7 pokazują schematycznie najłatwiejszy zalecany sposób wjazdu na drogę po lewej stronie z pominięciem skręcania w lewo na skrzyżowaniu ze znakiem B-21.


Rys. 7.2.7.2 Znak F-7 wskazujący możliwość skręcania w lewo na następnym skrzyżowaniu

Przykładowe odmiany znaku F-7 pokazane na rys. 7.2.7.1 i 7.2.7.2 stosuje się wtedy, gdy przez skrzyżowanie ze znakiem B-21 należy przejechać na wprost i następnie skorzystać z zalecanej trasy objazdu po prawej lub lewej stronie. Znak F-7 umieszcza się pod znakiem B-21. Przykładowe odmiany znaku F-7 pokazane na rys. 7.2.7.3 i 7.2.7.4 stosuje się wtedy, gdy zalecana trasa objazdu rozpoczyna się przed skrzyżowaniem ze znakiem B-21. Znaki te umieszcza się samodzielnie przed skrzyżowaniem, na którym rozpoczyna się trasa objazdu. Przy wyborze trasy objazdu należy w pierwszej kolejności stosować te warianty, które pokazują znaki na rys. 7.2.7.1 i 7.2.7.2. Organizację ruchu przedstawioną na znakach pokazanych na rys. 7.2.7.3 i 7.2.7.4 można stosować wtedy, gdy ze względu na układ ulic lub ich stan, organizacja odpowiadająca znakom pokazanym na rys. 7.2.7.1 i 7.2.7.2 nie jest możliwa lub jest utrudniona. Należy zwracać uwagę na to, aby zastosowanie znaków według rys. 7.2.7.3 i 7.2.7.4 nie spowodowało dużych utrudnień w ruchu na skrzyżowaniu. Zaleca się je stosować, jeżeli na wlocie istnieją wydzielone pasy ruchu dla pojazdów skręcających w lewo. Przykłady zastosowania znaku F-7 w związku z zakazem skręcania w lewo pokazano w punkcie 3.2.22 na rysunkach od 3.2.22.4 do 3.2.22.7. W razie konieczności wskazania sposobu jazdy w związku z zakazem skrętu w prawo, stosuje się w zależności od trasy objazdu, znaki F-7 będące lustrzanym odbiciem znaków według rys. 7.2.7.1 do 7.2.7.4. Przykłady zastosowania znaku F-7 w związku z zakazem skręcania w prawo pokazano w punkcie 3.2.23 na rysunkach od 3.2.23.2 do 3.2.23.3.


Rys. 7.2.7.3. Znak F-7 stosowany w związku z zakazem skręcania w lewo na następnym skrzyżowaniu wskazujący trasę objazdu w prawo


Rys. 7.2.7.4 Znak F-7 stosowany w związku z zakazem skręcania w lewo na następnym skrzyżowaniu wskazujący trasę objazdu w lewo

7.2.8. Wskazanie objazdu

Znak F-8 „objazd w związku z zamknięciem drogi” (rys. 7.2.8.1) stosuje się w celu wskazania trasy objazdu sąsiednimi drogami; umieszcza się go przed odcinkiem drogi zamkniętej dla ruchu, w odległości od 20 m do
100 m od początku objazdu (miejsca, w którym jadący opuszcza dotychczasową drogę). Dopuszcza się różne odmiany znaku F-8. Projektuje się je indywidualnie w dostosowaniu do potrzeb wynikających z warunków lokalnych, a zwłaszcza długości objazdu i jego przebiegu. Na rysunku 7.2.8.1 podano ogólne zasady do projektowania odmian znaku F-8. Odcinki dróg, po których odbywa się objazd, oznacza się pełną linią szeroką, a odcinki zamknięte dla ruchu przelotowego - dwiema liniami cienkimi. Znaki F-8 stosuje się również, gdy zamknięcie drogi dotyczy tylko określonego rodzaju pojazdów. Wtedy zamiast znaku B-1 umieszcza siê znak zakazu określający rodzaj pojazdu lub parametry pojazdów, których znak dotyczy.


Rys. 7.2.8.1. Znak F-8

 

7.2.9. Prowadzenie objazdu


Rys. 7.2.9.1. Znak F-9

Znak F-9 „znak prowadzący na drodze objazdowej” (rys. 7.2.9.1) stosuje się w związku z zamknięciem drogi dla ruchu i zorganizowaniem trasy objazdu sąsiednimi drogami. Znak ten występuje w wielu odmianach, które powinny być dostosowane do przebiegu drogi objazdowej na skrzyżowaniu.

7.2.10. Kierunki na pasach ruchu


Rys. 7.2.10.1. Znak F-10

Znak F-10 „kierunki na pasach ruchu” (rys. 7.2.10.1) stosuje się w celu wskazania na wlocie skrzyżowania obowiązujących kierunków jazdy przez skrzyżowanie z określonych pasów ruchu. Znak F-10 należy stosować, gdy organizacja ruchu na wlocie na skrzyżowanie jest odmienna od ustalonej ogólnymi przepisami lub gdy uczestnicy ruchu mogą mieć wątpliwości, co do obowiązującej organizacji ruchu, np. ze względu na dużą liczbę pasów ruchu. Kierunki na pasach ruchu na wlocie na skrzyżowanie powinny wynikać ze szczegółowej analizy uwzględniającej przede wszystkim natężenie ruchu na poszczególnych kierunkach, szerokość jezdni i występowania wypadków na skrzyżowaniu. Strzałki umieszczone na znaku powinny odpowiadać przyjętej organizacji ruchu i być w pełni zgodne z odpowiadającymi im strzałkami kierunkowymi umieszczonymi na jezdni. Znak F-10 może mieć wiele odmian uwzględniających rzeczywistą liczbę pasów ruchu i ustalone na nich kierunki. Na rysunku 7.2.10.2 pokazano przykład znaku dla wlotu o czterech pasach ruchu.


Rys. 7.2.10.2. Odmiana znaku F-10 dla czterech pasów ruchu

Znak F-10 należy umieszczać w odległości do 50 m od miejsca wskazanej oznakowaniem poziomym organizacji ruchu. Jeżeli liczba pasów ruchu na wlocie wyznaczonych dla tego samego kierunku, jest większa niż trzy, to znak F-10 należy powtarzaź po lewej stronie na pasie dzielącym jezdnie, a w razie jego braku, zastosować oznakowanie opisane w punkcie 7.2.11.

7.2.11. Kierunki na pasie ruchu


Rys. 7.2.11.1. Znak F-11

Znak F-11 „kierunki na pasie ruchu” (rys. 7.2.11.1) umieszcza się nad jezdnią w celu wskazania obowiązujących kierunków jazdy przez skrzyżowanie z określonych pasów ruchu. Znaki F-11 występuje w odmianach stosownie do kierunku ruchu, które wskazuje. Znaki F-11, zamiast znaku F-10, zaleca się stosować w przypadku, gdy jezdnia na wlocie na skrzyżowanie posiada minimum cztery pasy ruchu. Dopuszcza się stosowanie znaków F-11 również w innych przypadkach, np. gdy duże natężenie ruchu może powodować trudności w odczytaniu znaku F-10. Jeżeli uzasadniają to warunki lokalne, na tym samym wlocie mogą być zastosowane jednocześnie znaki F-10 i F-11. Znaki F-11 umieszcza się nad każdym pasem ruchu w miejscu, w którym zaczyna obowiązywać ustalona organizacja ruchu. Pozostałe zasady stosowania znaku F-11 są takie same jak dla znaku F-10. Przykłady odmian znaku F-11 pokazano na rysunku 7.2.11.2.


Rys. 7.2.11.2. Odmiany znaku F-11

7.2.12. Wskazanie przejazdu tranzytowego przed skrzyżowaniem


Rys. 7.2.12.1. Znak F-12

Znak F-12 „znak wskazujący przejazd tranzytowy umieszczany przed skrzyżowaniem (rys. 7.2.12.1) stosuje się w celu wskazania kierujacym określonym rodzajem pojazdów zalecanej drogi tranzytowej (odcinka drogi objazdowej). Na znaku umieszcza się symbol (symbole) pojazdu, dla którego wyznaczono drogę objazdową, taki jak na tabliczkach od T-23a do T-23g. Symbol pojazdu powinien byæ umieszczony w taki sposób, aby przednia część pojazdu była skierowana w tę stronę, w którą następuje objazd. Dla kierunku na wprost symbol powinien być skierowany w lewo. Jeżeli znak F-12 jest stosowany dla wskazania przejazdu tranzytowego:
– pojazdów z materiałami wybuchowymi lub łatwo zapalnymi,
– pojazdów z materiałami niebezpiecznymi oznakowanych tablicami ostrzegawczymi barwy pomarańczowej, 
– pojazdów z materiałami mogącymi skazić wodę,
to nad strzałką wskazującą kierunek jazdy, na białym tle umieszcza się symbol pojazdu o barwach stosowanych na tabliczkach T-23h−T-23j. Jeżeli znak F-12 jest stosowany dla wskazania przejazdu tranzytowego pojazdów, których szerokość, wysokość, długość, rzeczywista masa całkowita lub nacisk osi wymaga skierowania na wskazaną trasę przejazdu, to na białym symbolu zgodnym z symbolem stosowanym na znaku B-5 umieszcza się symbol odpowiadający symbolowi stosowanemu na znakach od B-15 do B-19. Na znaku F-12 dopuszcza się umieszczenie napisu, np. „TIR”. Znak F-12 umieszcza się przed każdym skrzyżowaniem na trasie tranzytowej, na którym kierujący mogą mieć wątpliwości, co do kierunku przejazdu tranzytowego. Odległość umieszczania znaku F-12 od skrzyżowania powinna być taka jak odległosć umieszczania znaków ostrzegawczych. W przypadku umieszczania na drodze tablic przeddrogowskazowych, znak F-12 powinien być umieszczony w odpowiedniej odległości przed nią, aby kierujący mieli możliwość odczytania obu informacji. Zaleca się, aby znak F-12 był uzupełniony znakiem F-13 umieszczonym na skrzyżowaniu. Jeżeli objazd tranzytowy jest tylko przejazdem zalecanym, to znaki F-12 powinny być stosowane samodzielnie. Natomiast, gdy jest to przejazd obowiązujący, znaki F-12 należy stosowaą jako uzupełnienie odpowiednich znaków zakazu (od B-5 do B-8) i ewentualnie odpowiednich znaków uprzedzających o zakazie (F-5 i F-6).

7.2.13. Wskazanie przejazdu tranzytowego na skrzyżowaniu


Rys. 7.2.13.1. Znak F-13

Znak F-13 „przejazd tranzytowy” (rys. 7.2.13.1) stosuje się w celu wskazania kierującym zalecanej drogi tranzytowej (odcinka trasy dojazdowej) i umieszcza się na skrzyżowaniu. Znak F-13 należy stosować jako uzupełnienie znaku F-12.


Rys. 7.2.13.2. Znak F-13 wskazujący przejazd tranzytowy do miejscowości

Znak F-13 można umieszczać nad znakiem E-3. W razie potrzeby podania kierunku przejazdu tranzytowego do określonej miejscowości, należy stosować odmianę znaku F-13 pokazaną na rysunku 7.2.13.2.

7.2.14. Tablice wskaźnikowe na autostradzie

„Tablice wskaźnikowe na autostradzie...” F-14a (rys. 7.2.14.1), F-14b (rys. 7.2.14.2) i F-14c (rys. 7.2.14.3) stosuje się tylko na autostradzie w celu poinformowania kierujących o zbliżaniu się do początku pasa wyłączania (wyjazdu z autostrady). Tablice wskaźnikowe na autostradzie umieszcza się w odległościach na nich podanych, licząc je do początku pasa wyłączania. Jeżeli warunki lokalne, np. blisko siebie położone wyjazdy na węźle drogowym uniemożliwiają zastosowanie wszystkich tablic wskaźnikowych, to stosuje się tylko dwie lub jedną tablicę.

 
Rys. nr 7.2.14.1. Znak F-14a
Rys. nr 7.2.14.2. Znak F-14b
Rys. nr 7.2.14.3. Znak F-14c

7.2.15. Niesymetryczny podział jezdni dla przeciwnych kierunków ruchu


Znak F-15 „niesymetryczny podział jezdni dla przeciwnych kierunków ruchu" wskazuje nietypową organizację ruchu na ustalonych odcinkach dróg, między innymi w związku z prowadzonymi objazdami spowodowanymi zamknięciem dróg. Liczba pasów przeznaczonych do ruchu w poszczególnych kierunkach, wskazanych strzałkami na znakach, powinna być ustalona na podstawie szczegółowej analizy warunków ruchu.
Linie oddzielające pasy ruchu na znakach powinny być zgodne z zastosowanymi na jezdni. Znaki F-15 umieszcza się w miejscu, w którym rozpoczyna się pokazana na znaku organizacja ruchu; jeżeli jest ona kontynuowana za skrzyżowaniem, znak powtarza się bezpośrednio za tym skrzyżowaniem. Na odcinku pomiędzy skrzyżowaniami znak powtarza się, jeżeli długość odcinka jest większa niż 500 m.

Rys. 7.2.15.1. Znak F-15

a) dla jezdni trzypasowej

 

b) dla jezdni trzypasowej dla przeciwnego kierunku ruchu

Znak F-15 (rys. 7.2.15.1 lit. a) stosuje się w celu oznakowania jednojezdniowej drogi trzypasowej, na której pasy prawy i środkowy są przeznaczone do jazdy w jednym kierunku, a pas lewy - w kierunku przeciwnym. Jeżeli przekrój taki rozpoczyna się na odcinku między skrzyżowaniami i poprzedzony jest odcinkiem o dwóch pasach ruchu, na pocz¹tku zmiany przekroju stosuje się znak D-13b „początek pasa ruchu na jezdni dwukierunkowej”, a znak F-15 według rys. 7.2.15.1 lit. a stosuje się wzdłuż odcinka w odległościach co 300 - 500 m. Dla kierunku przeciwnego umieszczać należy odmianę znaku F-15 według rys. 7.2.15.1 lit. b. Odmianę znaku F-15 (rys. 7.2.15.2) wskazującą kierunki ruchu na jezdni dwukierunkowej dwupasowej stosuje się na odcinkach dróg dwujezdniowych, na których zamknięta jest jedna jezdnia, a po drugiej jezdni odbywa się ruch w obu kierunkach. Znak umieszcza się na początku odcinka dwukierunkowego i powtarza się co 300 - 500 m. Znak stosuje się dla obu kierunków ruchu.

Rys. 7.2.15.2. Znak F-15 dla jezdni dwupasowej dwukierunkowej

7.2.16. Koniec pasa ruchu na jezdni dwukierunkowej

 

mapy

linki

kontakt